Granice nauki – granice antopologii

Czy badania dla biznesu są nauką? Zgadzam się z Inieto – nie są. To w zasadzie oczywiste dla wielu stwierdzenie, na pewnym poziomie rozważań przestaje być tak bardzo klarowne. Co to znaczy bowiem, że pewien zespół działań (gromadzenie danych, ich analiza, generowanie wniosków, tworzenie raportu z badań etc.) uznajemy za naukę a inny nie?

Ktoś, kiedyś powiedział, że antropologia nie jest nauką normalną. Oznacza to, że w obrębie naszej dziedziny wiedzy funkcjonuje przynajmniej kilka równorzędnych paradygmatów. Każdy z nich wyznacza nieco inny standard metody naukowej, a co za tym idzie wyznacza własne kryteria, według których działania są nazywane i oceniane. Wieloparadygamtyczność nie stanowi jednak odpowiedzi na moje pytanie; ono sięga głębiej i dotyczy pewnego consensusu jaki istnieje wśród antropologów, w zakresie odmowy pewnym działaniom prawa do „naukowości”.

Etnografia w biznesie

Myślę, że należałoby zacząć od wyjaśnienia sobie pewnej kwestii, otóż nie chodzi tutaj tylko o badania dla korporacji, lecz również dla organizacji rządowych i pozarządowych, a także różnego rodzaju instytucji, również dla grup nieformalnych. W tym sensie badania marketingowe są zaledwie jedną z wielu możliwości, gdyż w grę wchodzą również takie badania jak User-Centered Innovation, Design ethnography czy Community Development. Etnografia jest rozumiana w takich badaniach jako metoda gromadzenia bogatych i różnorodnych danych. Zadaniem badacza jest sproblematyzowanie pytań zleceniodawcy tak, aby uzyskać pytania badawcze; przeprowadzenie badań; usystematyzowanie/interpretacja danych empirycznych; stworzenie raportu, w którym wnioski z badań zostaną przetłumaczone na język klienta.

Czy osoba bez odpowiedniego przygotowania może zrobić dobrą etnografię? Myślę, że nie. Bez odpowiednich umiejętności, wiedzy, wrażliwości (zdolność problematyzowania i kwestionowania oczywistych elementów codzienności) badania mogą ponieść fiasko:

Być może nie chodzi tutaj o tworzenie nowych teorii średniego bądź „wysokiego” zasięgu, jednak wiedza z zakresu nauk społecznych i humanistycznych wydaje się niezbędna do tego, aby nadać sens danym empirycznym. Zadaniem badacza jest przeprowadzenie rzetelnych badań i dokonanie pogłębionej analizy. Fakt, że w rzeczywistości taki badacz ma mniej czasu niż badacz akademicki, badania nie zawsze są rzetelne, analiza bywa zaledwie powierzchniowa/powierzchowna, a ostatecznym kryterium powodzenia badań jest zadowolenie zleceniodawcy (więcej na ten temat w poście Etnografia w biznesie). Należy jednak pamiętać, że to problem, który wykracza poza tę konkretną kategorię badań i jest powszechny również w kontekście badań uniwersyteckich (np. prace licencjackie i magisterskie).

Badania społecznie zaangażowane

Inna kwestia to badania interwencyjne, badania w działaniu, etnografia animacyjna – to perspektywy, które funkcjonują również w środowisku akademickim. Tutaj badania i działania są częścią tego samego procesu, celem takich badań jest zmiana społeczna. Badaczom, którzy wybierają tę drogę często przypina się etykietę aktywistów (patrz Naukowiec vs Aktywista… a może 2 w1 ), nie uznaje się ich działań za część procesu naukowego. Co prawda nie jestem jeszcze specjalistką w tym zakresie; wiele z tego, o czym piszę to zaledwie intuicje, uważam jednak, że słowo „naukowość” jest elementem walki dyskursywnej, gdzie stawką jest uznanie (przetrwanie?) w środowisku akademickim. W tym sensie zgadzam się ze wszystkim o czym napisał Filip Wróblewski. Więcej na ten temat również w poście: Badania interwencyjne i reforma uniwersytetów.

About these ads

Informacje o Katarzyna Wala

Jestem antropolożką, animatorką kultury, badaczką jakościową i trenerką. Obecnie piszę rozprawę doktorską z zakresu etnografii sensorycznej (UWr.). Od 2009 r. współtworzę projekt Fonosfera - antropologia zmysłów; zajmuję się również badaniami marketingowymi.
Ten wpis został opublikowany w kategorii action anthropology, animacja kultury, antropologia stosowana, antropologia zaangażowana, badania interwencyjne, badania rynku, etnografia, krytyka antropologii stosowanej, polska antropologia. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s