Badania w działaniu

Antropolodzy wiele miejsca i czasu poświęcają pisaniu o „dyskursach”, „tekstach”, „narracji”, jednocześnie wciąż mało mówi się o wpływie powyższych na praktykę społeczną. Calas i Smircich (1999) każą zastanowić się nad tym, w jaki sposób strategie pisania definiuje naturę wiedzy. Prawie nikt jednak nie pyta, po co jest sam tekst. Celowość wytwarzania wiedzy rzadko jest kwestionowana. Instytucje naukowe, głównie uniwersytety, posiadają monopol na proces/y jej wytwarzania. Dają one pierwszeństwo tzw. „czystym” badaniom. Szczególnie w ramach nauk humanistycznych promowane jest wytwarzanie wiedzy nie obciążonej praktycznymi dyrektywami. Alternatywę dla tego podejścia stanowią badania w działaniu (action research).

Badania w działaniu mają złożoną historię, gdyż nie stanowią konkretnej dyscypliny naukowej, lecz pewne podejście badawcze, które pojawia się w ramach różnych dyscyplin (m.in. w antropologii i pedagogice). Nie ma też prostej odpowiedzi na pytanie, czym jest action research. Samo pojęcie łączy się z osobą Kurta Lewina i jego eksperymentami społecznymi z lat 40. XX w. Ich pojawienie się, zdaniem Petera Reasona i Hilary Bradbury, wiąże się również z szerszą perspektywą, tj. z krytyką pozytywizmu i scjentyzmu oraz pojawieniem się ruchów poszukujących nowych epistemologii dotyczących praktyki. Obecnie mówi się nawet o tzw. „action turn”. Podczas gdy „zwrot lingwistyczny” zwrócił naszą uwagę na to jak wiedza jest na różnorakie sposoby konstruowana, „action turn” każe nam zastanowić się nad tym jak mamy działać refleksyjnie i świadomie, w skonstruowanym społecznie świecie.

Dla porządku przedstawię tutaj roboczą definicję. Zatem, za badania w działaniu, uznamy oparty na uczestnictwie, demokratyczny proces zorientowany na rozwój wiedzy, mającej praktyczne zastosowanie dla konkretnych osób i społeczności, w konkretnym czasie, w konkretnej przestrzeni. W ramach action research badacz dąży do połączenia „działania” i „refleksji”, „praktyki” i „teorii” poprzez współpracę z badanymi, pomocną w dążeniu do osiągnięcia praktycznych rozwiązań problemów z jakimi się zmagają. Są to zatem badania zorientowane na poprawę sytuacji badanych wspólnot. Ich celem jest stworzenie praktycznych rozwiązań, ale również nowych sposobów rozumienia, gdyż działanie bez refleksji i rozumienia jest ślepe, tak jak teoria bez działania jest pozbawiona sensu.

W badaniach w działaniu wiedza to żyjący, ewoluujący proces. Jestem przekonana o tym, że tę perspektywę należy rozwinąć również w ramach antropologii za_stosowanej!

Advertisements

Informacje o Katarzyna Wala

Jestem antropolożką, animatorką kultury, badaczką jakościową i trenerką. Obecnie piszę rozprawę doktorską z zakresu etnografii sensorycznej (UWr.). Od 2009 r. współtworzę projekt Fonosfera - antropologia zmysłów; zajmuję się również badaniami marketingowymi.
Ten wpis został opublikowany w kategorii antropologia stosowana, Badania w działaniu i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „Badania w działaniu

  1. Tomek T. pisze:

    polecam ciekawy artykuł Martyn’a Hammersley’a „O nauczycielu jako badaczu”. Art jest o „teacher research”, pewnego rodzaju odmianie action research.

    adres.
    Socjologia wychowania XIII – Nauki humanistyczno-społeczne, zeszyt 317, 1997 (Acta Universitatis Nicolai Copernici), str. 49-76

  2. Dziękuję, za informację :)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s