Etnografia oparta na wpółpracy

W jednym z wcześniejszych postów wspominałam o Center for Ethnography, które zostało stworzone przez Georga Marcusa na Uniwersytecie Kalifornijskim. Centrum stanowi rodzaj laboratorium, gdzie antropolodzy – z dala od konferencji, wykładów i akademickich sporów – mogą praktykować antropologię w innowacyjny sposób. Marcusowi nie chodzi jednak o stworzenie zupełnie nowej metody, raczej o reorganizacje technik badań i „narzędzi” już istniejących [2008:5], dostosowanie ich do nowych czasów, w których nie da się już prowadzić badań tak, jak robił to Malinowski, Boas czy Meat [2008:4]. Jednym z centralnym pojęć, wyznaczających kierunek przyszłym badaniom jest „collaboration”. Badania terenowe zakładały współpracę pomiędzy badaczem i badaną społecznością już od czasów Malinowskiego; jednak, zdaniem Marcusa, „collaboration” jako forma badań ciągle nie została dostatecznie rozwinięta, szczególnie jako norma w ramach profesjonalnej praktyki terenowej. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule The end(s) of Ethnography: Social/Cultural Anthropology’s Signature Form of Producing Knowledge in Transition opublikowanym na łamach „Cultural Anthropology”.

Zdaniem Erica Lassitera dopiero teraz „współpraca” stała się zagadnieniem centralnym dla antropologii nie tylko stosowanej, ale również akademicznej. Wynika to z faktu, iż refleksyjny podmiot mówiący podobnym językiem i doświadczający rzeczywistość w podobny co badacz sposób, jest jedynym, jakiego można spotkać w terenie. Lassiter pisze, iż należy uznać jego prawo do partnerstwa w procesie badawczym. Dlatego oparta na współpracy etnografia nie powinna być jedną z możliwości przed którą staje badacz, lecz normą – także dla badań akademickich. Ta zmiana w postrzeganiu podmiotów biorących udział w badaniach wyraża się również poprzez zmianę nazewnictwa, gdy nie mówimy już o „innych”, lecz o para etnografach.

W artykule George Marcus: “No New Ideas” (2.0) & the After-Life of Anthropology (1.1) Maximilian Forte twierdzi, że podejście Marcusa nie jest niczym nowym i to, co ten nazywa nowym podejściem w antropologii istnieje już dawno pod dobrze znaną nazwą Participatory Action Research i collaborative ethnography [rozwijana m.in.w pracach Lassitera]. Meredith Minkler i Nina Wallerstein (2003) wskazują na dwie odmienne tradycje w antropologii, które koncentrują się na współpracy:

  • „Tradycja północna” opiera się na pracy Kurta Lewina, którego badania były zorientowane na rozwiązywanie praktycznych problemów badanych społeczności poprzez planowanie, działanie i sprawdzanie wyników działania (procedura action research). To badania, które opierają się na kanonach i metodach naukowych. Badacz jest postrzegany jako ekspert który, w trakcie procesu badawczego, jest w stanie stawiać diagnozy i podawać rekomendacje, które mają wpływ na procesy społeczne.
  • „Tradycja południowa”, bazuje na pracy Paulo Freire, podlegała również wpływom myślicieli marksistowskich, feministycznych i postkolonialnych. Zakłada istnienie tzw. „sprawiedliwości społecznej”. Wspólnoty nie są postrzegane jako obiekt do badań, ale jako podmiot, który posiada swoją własną świadomość i swoje cele. W ramach tej tradycji intelektualiści postrzegani są jako katalizator i gwarant zmian, które wynikają z woli wspólnoty.

Nawet jeśli koncepcja Marcusa nie jest nowa, to na pewno warto ją rozwijać.

Reklamy

Informacje o Katarzyna Wala

Jestem antropolożką, animatorką kultury, badaczką jakościową i trenerką. Obecnie piszę rozprawę doktorską z zakresu etnografii sensorycznej (UWr.). Od 2009 r. współtworzę projekt Fonosfera - antropologia zmysłów; zajmuję się również badaniami marketingowymi.
Ten wpis został opublikowany w kategorii antropologia stosowana, Badania w działaniu i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s