Antropologia stosowana – jak uczyć?

Już na samym wstępie chciałabym zaznaczyć, że nie znam dobrej odpowiedzi na to pytanie. I choć przez ostatnie kilka miesięcy starałam się edukować studentów w tym zakresie, to zdawałam sobie sprawę z tego, iż to co robimy/zrobiliśmy, to wciąż za mało. Problem z antropologią stosowaną, czy też szerzej – z antropologią społecznie zaangażowaną – polega na tym, iż dotyczy ona konkretnego działania. Ile można teoretyzować na temat praktyki? No cóż, w związku z licznymi kontrowersjami, które narosły wokół tego rodzaju antropologii, mówić o niej można nawet przez trzy semestry. I świadomie nie chciałam zrezygnować z przedstawiania studentom licznych wątpliwości jakie może budzić korzystanie z wiedzy antropologicznej w działaniach nakierowanych na zmianę społeczną (tj. prowadzenie badań w relacji badacz-badany-sponsor; koordynowanie projektem; dylematy etyczne; dychotomia teoria-praktyka; metodyka badań). Celem tych rozważań było zmuszenie uczestników do refleksji, która pozwoliłaby im określić własne stanowisko w dyskusji.

W tym procesie pomocne miało być określenie projektu, w który chcieliby się zaangażować, a który każdy student musiał wygenerować w ramach fakultetu.  Wszystkie pomysły zostały zapisane, a następnie kolejno omawiane i rozwijane. Muszę przyznać, że był to ciekawy eksperyment, który pokazał, że „działanie” można rozumieć na na prawdę wiele sposobów. Zadanie ujawniło również jak wiele problemów  może się pojawić już we wstępnej fazie kreowania projektu, gdzie większość uczestników niejako ex catedra określiło problem społeczny i podało propozycję jego rozwiązania. Świadczyło to nade wszystko o stereotypowym rozumieniu antropologii stosowanej, gdzie nie uwzględnia się realnych potrzeb badanych, a jedynie te, które są „widoczne” dla antropologicznie uwrażliwionego obserwatora. Choć przedstawienie założeń metodologicznych action anthropology, badań w działaniu (action research) czy interwencyjnych badań w działaniu (participatory action research) oraz collaborative ethnography pozwoliło nieco zmienić tę perspektywę.

Inna rzeczy, to brak wiedzy w zakresie pozyskiwania funduszy na projekty. Wiele wątpliwości, także tych etycznych, może tutaj budzić język i logika wniosków. Po spotkaniu z Agatą Kajewską – Doradzcą do spraw Pozyskiwania Dotacji, wiele osób musiało zrewidować swoje pomysły, część osób została pozbawiona złudzeń, co do możliwości realizacji projektu; zapał w wielu przypadkach został ostudzony.

Kolejne, niewyartykułowane jeszcze problemy,  mogłyby się pojawić w fazie realizowania antropologicznego badanio-działania, gdzie ważne są umiejętności z zakresu koordynowania projektem, pracy w interdyscyplinarnych zespołach, komunikacji z władzami, rozliczania projektu etc. W tym sensie, nawet jeśli fakultet umożliwiałby studentom działanie, to zakres wiedzy i umiejętności, które zdobyliby uczestnicząc w nim byłby wciąż niewystarczający do tego, aby mogli potem funkcjonować na rynku pracy jako „zawodowi antropolodzy”. Wniosek z tych rozważań jest raczej oczywisty; potrzebna jest wieloaspektowa, zintegrowana edukacja z zakresie antropologii stosowanej. To problem otwarty, nad którym dyskutuje się również tam, gdzie istnieją już osobne studia z antropologii stosowanej. O tym, jak według członków SfAA powinna wyglądać edukacja w tym zakresie można wysłuchać na stronie organizacji.

Brak zintegrowanego programu nauczania w Katedrach i Instytutach Etnologii i Antropologii Kulturowej oznacza, iż osoby zainteresowane pracą poza akademią powinny same zadbać o zdobycie dodatkowych umiejętności. Najważniejsze jednak to angażować się w projekty. Kolejny semestr antropologii za_stosowanej będzie się odnosił do projektu Nadodrze.

Advertisements

Informacje o Katarzyna Wala

Jestem antropolożką, animatorką kultury, badaczką jakościową i trenerką. Obecnie piszę rozprawę doktorską z zakresu etnografii sensorycznej (UWr.). Od 2009 r. współtworzę projekt Fonosfera - antropologia zmysłów; zajmuję się również badaniami marketingowymi.
Ten wpis został opublikowany w kategorii antropologia stosowana i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s