Brikolaż metodologiczny i badania rynku

Brikolaż (fr. bricolage) jest techniką, w której dzieło jest konstruowane z rozmaitych dostępnych materiałów. Zalicza się ją do metod postmodernistycznych. Brikoler poprzestaje na tym, by w obrębie dominującej ekonomii kulturowej „<majsterkować> […] [generować – przyp. K.W.] niezliczoną i nieskończoną liczbę przekształceńń jej prawa w prawo właściwe interesom użytkowników i ich zasadom” [Certeau 2008, za: Denzin i Lincoln 2009: 24]. Brikolaż radzi sobie z „fragmentami – drobiazgami, pozostawionymi strzępkami większych całości” [Harpner 1987: 74]. Brikoler „to człowiek, który używa własnych rąk, posługując się środkami zastępczymi w porównaniu ze środkami zawodowców. […] Świat narzędzi bricoleura jest zamknięty, a regułą gry jest zawsze posługiwanie się środkami będącymi pod ręką [Levi-Strauss 2001: 32]. Szerzej znaczenie brikolażu i brikolera wyjaśnia m.in. Cloude Levi-Strauss [2001:32], czy Joe Kincheloe [2001].

Denzin i Lincoln widzą analogię pomiędzy procesem badawczym a tworzeniem brikolażu [Denzin, Lincoln 2009: 27]. Badacz jako brikoler wykorzystuje estetyczne i materialne narzędzia swojego rzemiosła, stosując dowolne strategie, metody i materiały empiryczne, jakie ma pod ręką [Becker 1998: 2]. Zatem jeśli badacz odczuwa potrzebę wynalezienia lub połączenia w całość nowych narzędzi lub technik, to tak robi. Wybór praktyk badawczych zależy od zadanych pytań, a te zależą od kontekstu, czyli od tego, co w tym kontekście jest osiągalne oraz co może w tych warunkach badacz uczynić.

Zdaniem autorów Metod badań jakościowych występuje wiele typów brikolerów: interpretacyjny, narracyjny, teoretyczny, polityczny i metodologiczny. Szczególnie, w kontekście tego ostatniego sądzę, że badania marketingowe można interpretować jako brikolaż. Metodologiczny brikoler (tu badacz rynku) musi być biegły w wykonywaniu wielu rozmaitych zadań, od przeprowadzania wywiadu indywidualnego czy fokusu, poprzez korzystanie z technik wspomagających wywiad (fotografie, nagrania wideo, techniki projekcyjne etc), analizę zawartości Internetu, obserwację, etnografię, na metodach ilościowych skończywszy (choć pewnie od nich należałoby zacząć). Zatem w badaniach marketingowych wykorzystuje się metody wygenerowane przez badaczy akademickich (również te częściowo przez badaczy porzucone tj. wywiad fokusowy), choć rzadko traktuje się je jako element większej całości (analiza danych etnograficznych nie musi odnosić się do dorobku antropologii), metody są „dobierane” ze względu na ich potencjalną użyteczność (tu liczy się rodzaj uzyskiwanych danych, cena badań, czas, atrakcyjność etc.). Często dla potrzeb badań tworzy się nowe metody, poprzez przekształcenie technik już istniejących, lub dzięki inspiracji zaczerpniętej z psychologii (np. nawiązania do archetypów), etnologii czy socjologii (np. Zaltman Metaphor Elicitation Technique).

Sama etnografia stanowi tylko jedną z wielu możliwych metod badań – w zależności od zadania może być mniej lub bardziej atrakcyjna dla badaczy czy zleceniodawcy badań. Jeśli student etnologii marzy o tego rodzaju karierze, to powinien wziąć pod uwagę fakt, iż umiejętność prowadzenia badań etnograficznych, to trochę za mało, aby móc zaistnieć w branży. Dlatego ważne jest wyedukowanie studentów w zakresie badań jakościowych (które z roku na rok są coraz bardziej doceniane) – co też staram się czynić w ramach swoich zajęć.

A swoją drogą – wyszkolonego badacza jakościowego praca w firmie badawczej (gdzie zazwyczaj liczy się efekt, a nie rzetelność badań) może głęboko sfrustrować.

Advertisements

Informacje o Katarzyna Wala

Jestem antropolożką, animatorką kultury, badaczką jakościową i trenerką. Obecnie piszę rozprawę doktorską z zakresu etnografii sensorycznej (UWr.). Od 2009 r. współtworzę projekt Fonosfera - antropologia zmysłów; zajmuję się również badaniami marketingowymi.
Ten wpis został opublikowany w kategorii antropologia stosowana, badania rynku, metodologia badań i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Brikolaż metodologiczny i badania rynku

  1. Basia pisze:

    Wydaje mi się, że badacz się frustruje już przy zdobywaniu pierwszych doświadczeń, daleko zanim się wyszkoli.
    A student marzący powinien się sam edukować w zakresie excela, żeby zaistnieć w branży. ;)

  2. Pingback: Antropologia i badania jakościowe « antropologia za_stosowana

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s